Yargıtay karar arama nasıl yapılır? Adım adım rehber.

Yargıtay karar arama, bir hukuki tezi dosyaya koymadan önce yapılması gereken ilk iştir. İyi bir arama beş adımdan oluşur: sorunu tek cümleye indirmek, kanun maddesini sorguya eklemek, daire ve tarih aralığını daraltmak, künyeyi tam metinden doğrulamak ve aynı sorguyu aleyhe içtihat için tekrar çalıştırmak. Bu yazı, her adımı pratikte nasıl uygulayacağınızı anlatıyor.

Arama sorgusu nasıl kurulur?

İyi bir sorgu, olayın hikâyesinden değil hukuki nitelendirmeden çıkar. "Kiracı parayı geç yatırdı" değil, "temerrüt nedeniyle tahliye — TBK m. 315 ihtarname şartı" yazın. Kararların gerekçe bölümünde günlük dil değil teknik terminoloji ve madde atfı geçer; sorgunuz o dile ne kadar yakınsa isabet oranı o kadar yükselir. İki ile dört teknik terim çoğu arama için yeterlidir.

Uygulamada en sık yapılan hata, sorguyu bir cümle hâlinde yazmaktır. "Kiracının kirayı ödememesi hâlinde tahliye nasıl olur" gibi bir metin, arama motorunda birbiriyle ilgisiz yüzlerce karar döndürür. Bunun yerine terimleri ayırın: temerrüt, tahliye, ihtar, otuz günlük süre.

Hangi daireye bakmalısınız?

Yargıtay'da uyuşmazlık türüne göre uzmanlaşmış daireler vardır ve daire filtresi sonuç kalitesini en çok artıran filtredir. Bir kira uyuşmazlığında icra dairesinin kararına, bir işçilik alacağı dosyasında ticaret dairesinin kararına bakmak zaman kaybıdır. Daireyi bilmiyorsanız, önce filtresiz arayıp ilk on sonucun hangi daireden geldiğine bakın; ağırlığın toplandığı daire aradığınız dairedir.

Daire numaralarının zaman içinde değiştiğini, bazı dairelerin kapatılıp iş yükünün başka daireye devredildiğini unutmayın. Bu nedenle daire filtresini geniş bir tarih aralığında kullanırken, eski kararların bugün başka bir daire numarası altında aranması gerekebilir.

"Emsal aramada asıl maliyet, kararı bulmak değil; bulunan kararın olayınıza gerçekten uyup uymadığını anlamaktır."

Künye nasıl okunur ve nasıl atıf yapılır?

Bir Yargıtay kararının künyesi dört parçadan oluşur: daire, esas numarası, karar numarası ve karar tarihi. Standart yazım şudur: Yargıtay 3. HD, E. 2024/1234, K. 2025/5678, T. 12.03.2025. Esas numarası dosyanın dairede açıldığı yıl ve sırayı, karar numarası hükmün verildiği yıl ve sırayı gösterir. Dilekçede atıf yaparken dört parçanın tamamını verin; eksik künye, karşı tarafın ve mahkemenin kararı doğrulamasını zorlaştırır.

Adım adım arama akışı

1. Sorunu tek cümleye indirin. "Kira bedelinin tespitinde beş yıllık dönem sonunda hakkaniyet ölçütü nasıl uygulanır?" gibi tek bir hukuki soru yazın.
2. Madde numarasını ekleyin. TBK m. 344, HMK m. 119, İİK m. 89 gibi atıflar gerekçelerde birebir geçtiği için en güçlü arama anahtarıdır.
3. Daireyi ve tarihi daraltın. Son beş yıl, güncel içtihat eğilimini görmek için iyi bir başlangıç aralığıdır.
4. Tam metni açın. Özet listeye güvenmeyin; kararın olay örgüsü sizinkine benzemiyorsa emsal değeri yoktur.
5. Aleyhe içtihadı arayın. Aynı sorguyu karşı tezin diliyle tekrarlayın. Aleyhe kararı duruşmada karşı taraftan duymak en kötü senaryodur.
6. Künyeyi kaydedin. Dosya notunuza künyeyi ve ilgili paragrafı birlikte yapıştırın; ay sonra aynı kararı yeniden aramak zorunda kalmayın.

Filtre seçimi: hangi durumda ne kullanılır?

Bulunan karar hâlâ geçerli mi?

Bir kararın tarihi tek başına yeterli bir güncellik ölçütü değildir. Üç şeyi kontrol edin: kararın dayandığı hükmün sonradan değişip değişmediği, aynı konuda daha yeni bir Hukuk Genel Kurulu kararı bulunup bulunmadığı ve kararın istinaf sonrası dönemden mi geldiği. 2016'da istinafın faaliyete geçmesiyle usule ilişkin içtihatta kırılma yaşandığı için, usul meselelerinde bu tarihten öncesine dayanmamaya özen gösterin.

Kontrol listesi

• Sorguda en az bir kanun maddesi atfı var mı?
• Doğru daireyi seçtiniz mi; daire numarası dönem içinde değişmiş olabilir mi?
• Kararın tam metnini açıp olay örgüsünü kendi dosyanızla karşılaştırdınız mı?
• Künyeyi dört parçalı (daire, E., K., T.) olarak kaydettiniz mi?
• Dayandığı mevzuat hükmü hâlâ yürürlükte mi?
• Aleyhe içtihadı da taradınız mı?
• Süreye ilişkin bir sonuç çıkarıyorsanız, başvuru tarihinde yürürlükteki süreyi teyit ettiniz mi?

Emsalin gerçekten emsal olup olmadığını anlamak

Bir karar, olayınızla aynı hukuki soruyu aynı maddi çerçevede yanıtlıyorsa emsaldir. Bunu ölçmek için dört soruyu sırayla sorun: uyuşmazlığın hukuki niteliği aynı mı, tarafların sıfatları örtüşüyor mu, kararın dayandığı vakıalarda sizin dosyanızda bulunmayan belirleyici bir unsur var mı ve hüküm fıkrası sizin talebinizle aynı türde mi? Dördünden birine "hayır" cevabı veriyorsanız, o karar dilekçenizde ana dayanak değil olsa olsa destekleyici atıf olabilir.

Uygulamada en aldatıcı durum, başlığı ve özeti birebir uyan ama gerekçesi tamamen farklı bir usul noktasına dayanan kararlardır. Örneğin bir kararın "temerrüt nedeniyle tahliye" başlığı taşıması, o kararın esasa değil ihtarnamenin usulüne ilişkin olduğu gerçeğini değiştirmez. Bu nedenle özet listeye asla güvenmeyin; kararın gerekçe bölümünde hangi hukuki sorunun tartışıldığını okuyarak doğrulayın.

Bir başka sık hata, tek bir karara dayanmaktır. İçtihat, tek kararla değil eğilimle ikna eder. Aynı yönde üç-dört karar bulabiliyorsanız bu bir eğilimdir; bulamıyorsanız, muhtemelen aksi yönde yerleşik bir uygulama vardır ve onu görmeden dilekçe yazmak risklidir.

Bulunan kararı dosyaya nasıl işlemeli?

Emsali bulmak işin yarısıdır; ikinci yarısı onu dilekçede kullanılabilir hâle getirmektir. Doğru yöntem, kararın tamamını dilekçeye yapıştırmak değil, gerekçedeki belirleyici paragrafı alıntılamak ve hemen ardından bu paragrafın sizin olayınıza neden uyduğunu tek cümleyle göstermektir. Hâkimin dilekçenizde okuduğu her satır, ilgisiz olduğu anda dikkatini dağıtır.

Büro düzeyinde ise her dosya için küçük bir emsal defteri tutmak, aynı konuda tekrar tekrar arama yapmayı önler. Deftere en az üç şey yazın: dört parçalı künye, alıntılanan paragraf ve kararın hangi hukuki soruyu çözdüğü. Bu üçlü, bir yıl sonra aynı konuda gelen yeni dosyada arama süresini sıfıra yaklaştırır. Süreye ilişkin bir sonuç çıkarıyorsanız, kararın verildiği tarihteki mevzuatla bugünkü mevzuatı karşılaştırmayı ve başvuru tarihinde yürürlükteki süreyi teyit etmeyi ihmal etmeyin.

Kızılelma AI'nin içtihat araması, sorguyu anlam düzeyinde eşleştirerek farklı kelimelerle yazılmış benzer olay örgülerini de bulur ve her sonucu künyesiyle birlikte döndürür. Çözümler sayfamıza göz atabilirsiniz.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye değildir.

İlgili Yazılar