Kasko ve trafik sigortası uyuşmazlıkları: başvurudan tahkime, değer kaybından rücuya.

Sigorta şirketi hasarı reddettiğinde ya da eksik ödediğinde izlenebilecek yollar: KTK m. 97 başvuru şartı, Sigorta Tahkim Komisyonu, görevli mahkeme ve TTK'daki zamanaşımı kuralları.

Kaza sonrası ezilmiş kaput ve kırık far; kasko hasarını çağrıştırır

Trafik sigortası uyuşmazlıklarında zarar görenin dava veya tahkime gitmeden önce sigorta şirketine yazılı başvuru yapması zorunludur (KTK m. 97); şirket 15 gün içinde yanıt vermez ya da talebi reddederse Sigorta Tahkim Komisyonu'na veya mahkemeye gidilebilir. Kasko gibi sigorta sözleşmesinden doğan istemler TTK m. 1420 uyarınca muacceliyetten itibaren 2 yıl, her hâlde rizikodan itibaren 6 yılda zamanaşımına uğrar.

Bir bakışta

BaşlıkTrafik (zorunlu mali sorumluluk) sigortasıKasko sigortası
NiteliğiZorunlu; üçüncü kişilere verilen zararı karşılarİhtiyari; sigortalının kendi aracındaki zararı karşılar
Temel dayanakKTK m. 85 vd., Genel ŞartlarTTK m. 1401 vd., Kasko Genel Şartları ve poliçe
Ön şartSigortacıya yazılı başvuru (KTK m. 97)Sigortacıya ihbar ve gerekli belgelerin sunulması
ZamanaşımıMaddi zararda 2 yıl / her hâlde 10 yıl (KTK m. 109)2 yıl / her hâlde 6 yıl (TTK m. 1420)
Uyuşmazlık merciiSigorta Tahkim Komisyonu veya görevli mahkeme (asliye ticaret ya da tüketici mahkemesi)
Teminat limitleriHer yıl güncellenir; kaza tarihindeki limit ve poliçe teyit edilmelidir
Önden çarpışmış kırmızı ve siyah iki otomobil; trafik sigortası uyuşmazlığını çağrıştırır

Trafik sigortası ile kasko arasındaki fark nedir?

Zorunlu mali sorumluluk sigortası (trafik sigortası), işletenin üçüncü kişilere verdiği zararlardan doğan hukuki sorumluluğunu Karayolları Trafik Kanunu'nda öngörülen limitler dâhilinde karşılar (KTK m. 91). Kazada kusuru olmayan taraf, zararını karşı tarafın trafik sigortacısından talep eder. Kasko ise sigortalının kendi aracında meydana gelen zararı, poliçede ve Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları'nda belirlenen kapsam ve istisnalar çerçevesinde karşılayan ihtiyari bir sigortadır.

Bu ayrım, kime ve hangi hukuki sebeple başvurulacağını belirler. Kusursuz araç sahibi zararını hem kendi kaskosundan hem de karşı tarafın trafik sigortasından isteyebilir; ancak aynı zararın iki kez tazmini mümkün değildir. Kasko sigortacısı ödeme yaptığında, ödediği tutar oranında sigortalının haklarına halef olur (TTK m. 1472) ve kusurlu tarafa ya da onun trafik sigortacısına rücu eder.

KTK m. 97 başvuru şartı nedir?

KTK m. 97, zarar görenin zorunlu mali sorumluluk sigortacısına karşı dava açmadan veya tahkime başvurmadan önce sigorta kuruluşuna yazılı olarak başvurmasını şart koşar. Sigortacı başvuru tarihinden itibaren 15 gün içinde yanıt vermez veya talebi kısmen ya da tamamen reddederse, zarar gören dava açabilir veya Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurabilir.

Başvurunun içeriği de önemlidir: Kaza tespit tutanağı, araç ruhsatı, ehliyet, ekspertiz raporu, fatura veya onarım belgeleri ve banka bilgileri gibi belgelerin eksiksiz sunulmamış olması, sürecin uzamasına ve sigortacının "eksik evrak" savunmasına zemin hazırlar. Yargı uygulamasında başvuru şartı dava şartı olarak ele alındığından, bu adımın atlanması davanın usulden reddiyle sonuçlanabilir.

Sigorta Tahkim Komisyonu nasıl işler?

Sigorta Tahkim Komisyonu, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m. 30 ile kurulan ve sigorta uyuşmazlıklarını uzman hakemler aracılığıyla çözen bir yapıdır. Başvuru için sigorta kuruluşuna önceden yazılı başvuru yapılmış ve bu başvurunun olumsuz sonuçlanmış ya da yanıtsız kalmış olması aranır. Uyuşmazlığa bakan hakem, dosyayı genellikle mahkeme yargılamasına göre daha kısa sürede karara bağlar.

Hakem kararlarının kesinliği ve kanun yoluna (itiraz hakem heyeti, istinaf veya temyiz) açık olup olmadığı, uyuşmazlık tutarına ve her yıl güncellenen parasal sınırlara bağlıdır. Bu nedenle tahkim ile mahkeme arasında tercih yapılırken başvuru tarihinde yürürlükteki sınırların teyit edilmesi gerekir. Tahkim yoluna gidildikten sonra aynı uyuşmazlık için ayrıca dava açılamaz.

Hangi mahkeme görevlidir?

Görevli mahkeme, tarafların sıfatına ve sigorta ilişkisinin niteliğine göre değişir. Sigorta hukukundan doğan davalar TTK'da düzenlendiğinden kural olarak ticari dava niteliği taşır ve asliye ticaret mahkemesinde görülür. Bununla birlikte kasko poliçesini tüketici sıfatıyla yaptıran sigortalının kendi sigortacısına karşı açtığı davalarda, işlemin tüketici işlemi sayılması nedeniyle tüketici mahkemesinin görevi gündeme gelir. Yargıtay'ın bu konudaki yerleşik içtihadı, aracın ticari amaçla kullanılıp kullanılmadığı gibi somut olgulara göre şekillenir.

Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari uyuşmazlıklarda TTK m. 5/A uyarınca arabuluculuk dava şartı uygulanabilir. Hangi yolun uygulanacağı, KTK m. 97 başvurusu ve arabuluculuk aşamalarının sırasıyla birlikte, dava tarihindeki mevzuata göre değerlendirilmelidir.

Zamanaşımı süreleri nelerdir?

TalepSüreDayanak
Trafik kazasından doğan maddi zararZararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesinden itibaren 2 yıl; her hâlde kazadan itibaren 10 yılKTK m. 109/1
Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsaCeza zamanaşımı daha uzunsa o süreKTK m. 109/2
Kasko ve diğer sigorta sözleşmesinden doğan istemlerMuacceliyetten itibaren 2 yıl; her hâlde rizikodan itibaren 6 yılTTK m. 1420
Kasko sigortacısının rücu talebiHalef olunan hakkın tabi olduğu süreTTK m. 1472

Zamanaşımı sürelerinin başlangıcı ve kesilmesi (TBK m. 154) dosya bazında farklılık gösterebilir. Sigortacıya yapılan başvuru, tahkim başvurusu ve dava açılması gibi işlemlerin zamanaşımına etkisinin emsal kararlarla birlikte kontrol edilmesi önemlidir.

Araç değer kaybı hangi sigortadan istenir?

Kaza nedeniyle onarılan aracın piyasa değerinde meydana gelen azalma, yani değer kaybı, kural olarak kusurlu tarafın trafik sigortasından talep edilir. Kasko poliçeleri ise çoğunlukla değer kaybını teminat dışında tutar; bu nedenle poliçe ve genel şartlar incelenmeden kaskodan değer kaybı talep edilmesi sonuç vermeyebilir.

Değer kaybının hesaplanma yöntemi, genel şartlardaki formül ile piyasa koşullarını esas alan bilirkişi yaklaşımı arasında uzun süre tartışma konusu olmuş, bu alanda yargı kararlarıyla önemli değişiklikler yaşanmıştır. Uygulamada aracın yaşı, kilometresi, hasar geçmişi ve hasarlı parçaların niteliği gibi kriterler bilirkişi incelemesinde belirleyici rol oynar. Rapordaki hesaplama hatalarına karşı bilirkişi raporuna itiraz imkânı bulunur.

Kasko hasarı hangi durumlarda reddedilir?

Kasko uyuşmazlıklarının önemli bir kısmı, sigortacının hasarı teminat dışı sayarak reddetmesinden doğar. Sık rastlanan ret gerekçeleri şunlardır:

  • Sürücünün alkollü olması veya ehliyetsiz araç kullanımı gibi genel şartlarda düzenlenen istisnalar;
  • Rizikonun sigortacıya gecikmeli ihbar edilmesi veya gerçeğe aykırı beyan;
  • Aracın poliçede beyan edilenden farklı amaçla (örneğin ticari) kullanılması;
  • Hasarın kazayla uyumsuz olduğu ya da kasıtlı olarak oluşturulduğu iddiası.

Yargıtay'ın yerleşik içtihadında, özellikle alkol ve benzeri istisnalarda istisna hâli ile hasar arasında illiyet bağı bulunup bulunmadığının araştırılması aranmaktadır. Ret gerekçesinin poliçe metni, genel şartlar ve emsal kararlar birlikte incelenerek değerlendirilmesi gerekir.

Sigortacının rücu hakkı nasıl işler?

Sigorta ilişkisinde uyuşmazlık yalnızca sigortalı ile sigortacı arasında yaşanmaz. Kasko sigortacısı, sigortalısına ödeme yaptıktan sonra halefiyet yoluyla kusurlu sürücüye, işletene veya onların trafik sigortacısına rücu davası açabilir. Trafik sigortacısı da bazı hâllerde, örneğin genel şartlarda sayılan ve sigortalının sorumluluğunu ağırlaştıran durumlarda, ödediği tazminatı kendi sigortalısından geri isteyebilir. Bu davalarda kusur oranının yeniden tartışılması, hasar bedelinin piyasa koşullarına uygunluğu ve zamanaşımı savunması öne çıkan konulardır.

Rücu dosyalarında davalı tarafın, sigortalıya yapılan ödemenin gerçekten zarar kalemlerine karşılık gelip gelmediğini ve sovtaj (hurda) bedelinin düşülüp düşülmediğini incelemesi önemlidir. Halefiyette sigortacı, sigortalının sahip olduğundan daha fazla hak elde edemez; bu ilke, rücu talebinin sınırını belirler.

Süreç hangi aşamalardan oluşur?

  1. Kaza tespiti: Anlaşmalı kaza tespit tutanağı düzenlenir veya kolluk tutanağı alınır; fotoğraf ve tanık bilgileri kayıt altına alınır.
  2. İhbar ve ekspertiz: Rizikonun gerçekleştiği sigortacıya gecikmeksizin bildirilir; eksper raporu düzenlenir.
  3. Yazılı başvuru: Trafik sigortasında KTK m. 97 kapsamında belgelerle birlikte yazılı başvuru yapılır; 15 günlük süre izlenir.
  4. Mercii seçimi: Sigorta Tahkim Komisyonu ile mahkeme yolu, uyuşmazlık tutarı ve kanun yolu imkânları dikkate alınarak karşılaştırılır.
  5. Arabuluculuk ve dava: Mahkeme yolu tercih edilirse arabuluculuk dava şartı kontrol edilir; ardından görevli mahkemede dava açılır.
  6. Bilirkişi ve karar: Kusur oranı, hasar bedeli ve değer kaybı genellikle bilirkişi raporuyla belirlenir; rapora itiraz hakkı kullanılabilir.
"Sigorta dosyalarında hak kaybı çoğu zaman esasta değil, atlanan bir başvuru adımında ya da kaçırılan bir zamanaşımı tarihinde yaşanır."

Kontrol listesi

  • Uyuşmazlık trafik sigortasından mı, kaskodan mı doğuyor; doğru sigortacı belirlendi mi?
  • KTK m. 97 kapsamında yazılı başvuru yapıldı ve 15 günlük süre doldu mu?
  • Tahkim ile mahkeme arasında, yürürlükteki parasal sınırlar dikkate alınarak seçim yapıldı mı?
  • KTK m. 109 ve TTK m. 1420 zamanaşımı süreleri hesaplandı mı?
  • Poliçe tüketici sıfatıyla mı yapılmış; görevli mahkeme buna göre belirlendi mi?
  • Değer kaybı talebi doğru sigortacıya yöneltildi mi?
  • Ret gerekçesi poliçe, genel şartlar ve illiyet bağı açısından incelendi mi?

Yapay zekâ sigorta uyuşmazlıklarında nasıl kullanılır?

Değer kaybı hesabı, alkol istisnasında illiyet bağı ve görevli mahkeme gibi konularda içtihat zaman içinde değiştiğinden, güncel emsale hızlı erişim belirleyicidir. Kızılelma AI'nin emsal karar arama modülü, Yargıtay kararlarını olay örgüsüne göre tarayarak kaynaklı sonuç verir; belge analizi ise poliçe, eksper raporu ve tutanaklardaki kritik bilgileri çıkarır. Hukuk bürosu yazılımı olarak tasarlanan bu araçlar avukatın değerlendirmesini desteklemek içindir. Kaza kaynaklı tazminat talepleri için trafik kazası tazminat davası rehberine de bakılabilir.

Sigorta dosyalarında emsali hızla bulun

Değer kaybı, kusur ve rücu emsallerini olay örgüsüne göre tarayın, başvuru taslağı hazırlayın.

Ücretsiz Deneyin

Sık Sorulan Sorular

Trafik sigortası hasarı ödemezse ne yapılabilir?

Zarar görenin önce sigorta şirketine yazılı başvuru yapması zorunludur (KTK m. 97). Şirket 15 gün içinde yanıt vermez veya talebi kısmen ya da tamamen reddederse, Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurulabilir veya görevli mahkemede dava açılabilir. Mahkeme yolunda arabuluculuk dava şartının ayrıca kontrol edilmesi gerekir.

Kasko tazminatı için zamanaşımı ne kadardır?

TTK m. 1420'ye göre sigorta sözleşmesinden doğan istemler, istemin muaccel olduğu tarihten itibaren iki yılda, her hâlde rizikonun gerçekleşmesinden itibaren altı yılda zamanaşımına uğrar. Zamanaşımının başlangıcı ve kesilmesi dosyaya göre değişebileceğinden somut durumun ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Araç değer kaybı kaskodan alınabilir mi?

Kasko poliçeleri çoğunlukla değer kaybını teminat dışında tutar. Değer kaybı kural olarak kazada kusurlu olan tarafın zorunlu mali sorumluluk (trafik) sigortacısından talep edilir. Poliçede değer kaybına ilişkin özel bir teminat bulunup bulunmadığı ayrıca incelenmelidir.

Sigorta Tahkim Komisyonu kararına itiraz edilebilir mi?

Hakem kararlarının kesin olup olmadığı ve itiraz hakem heyeti, istinaf veya temyiz yollarına açıklığı uyuşmazlık tutarına ve her yıl güncellenen parasal sınırlara bağlıdır. Bu sınırlar yıldan yıla değiştiğinden başvuru tarihinde yürürlükteki tutarların teyit edilmesi gerekir.

Kasko uyuşmazlığında hangi mahkeme görevlidir?

Sigorta hukukundan doğan davalar kural olarak ticari dava sayılır ve asliye ticaret mahkemesinde görülür. Ancak kasko poliçesini tüketici sıfatıyla yaptıran sigortalının kendi sigortacısına karşı açtığı davalarda tüketici mahkemesinin görevi gündeme gelir. Aracın kullanım amacı gibi somut olgular belirleyicidir.

Alkollü sürücü nedeniyle kasko hasarı reddedilebilir mi?

Kasko genel şartlarında alkol ve benzeri hâllere ilişkin istisnalar bulunur. Ancak Yargıtay'ın yerleşik içtihadında istisna hâli ile hasar arasında illiyet bağı bulunup bulunmadığının araştırılması aranmaktadır. Sonuç poliçe metni, genel şartlar ve kazanın oluş biçimine göre değişeceğinden bir avukata danışılması yerinde olur.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye değildir.

İlgili Yazılar