Yıllık izin ücreti alacağı: süreler, hesap ve ispat.

İş sözleşmesi sona erdiğinde kullanılmamış izin günlerinin ücrete dönüşmesi; kaç gün hak kazanıldığı, hangi ücretin esas alındığı ve izin kullandırıldığını kimin ispat ettiği.

Hafta sonu günleri kırmızıyla basılmış ağustos takvimi; izin günlerinin hesabını çağrıştırır

Yıllık izin ücreti alacağı, iş sözleşmesi herhangi bir nedenle sona erdiğinde işçinin hak kazanıp kullanmadığı yıllık izin günlerinin ücretidir. 4857 sayılı İş Kanunu m. 59 uyarınca bu ücret, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden işçiye veya hak sahiplerine ödenir. Talep iş mahkemesinde, zorunlu arabuluculuk sonrasında ileri sürülür; zamanaşımı sözleşmenin sona ermesinden itibaren beş yıldır.

Bir bakışta

BaşlıkÖzet
Görevli mahkemeİş mahkemesi; kurulmamış yerlerde asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla
Yetkili mahkemeDavalının yerleşim yeri veya işin yapıldığı yer (7036 m. 6)
Ön şartArabuluculuğa başvuru dava şartıdır (7036 m. 3)
Hak kazanmaDeneme süresi dahil en az bir yıl çalışma (4857 m. 53)
Muacceliyetİş sözleşmesinin sona ermesiyle (4857 m. 59)
ZamanaşımıBeş yıl, sözleşmenin sona erdiği tarihten itibaren (4857 ek m. 3)
İspat yüküİznin kullandırıldığını işveren ispatlar
HarçNispi harç; dava tarihinde yürürlükteki tarifenin teyidi gerekir

Yıllık ücretli izne kimler, ne zaman hak kazanır?

İş Kanunu m. 53'e göre işyerinde işe başladığı günden itibaren, deneme süresi de içinde olmak üzere en az bir yıl çalışmış olan işçi yıllık ücretli izne hak kazanır. Kanun bu hakkı anayasal dinlenme hakkının bir uzantısı olarak görür; yıllık izin hakkından vazgeçilemez. Bu nedenle iş sözleşmesi devam ederken iznin kullandırılması yerine ücretinin ödenmesi, kural olarak izin borcunu sona erdirmez.

Hak kazanma süresinin hesabında bazı devamsızlıklar çalışılmış gibi sayılır. İş Kanunu m. 55, örneğin iş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle işe gelinmeyen günleri, kadın işçinin doğum öncesi ve sonrası çalıştırılmadığı süreleri, belirli sınırlar içinde hastalık nedeniyle işe gelinmeyen günleri ve yıllık izinde geçen süreleri bu kapsamda sayar. Hak kazanma hesabında bu maddenin dikkate alınmaması, uygulamada en sık rastlanan hesap hatalarındandır.

Kaç gün izin hakkı vardır?

Kanuni asgari süreler kıdeme göre belirlenir ve iş sözleşmesi ya da toplu iş sözleşmesiyle artırılabilir, ancak azaltılamaz:

Hizmet süresiAsgari yıllık izin (4857 m. 53)
1 yıldan 5 yıla kadar (5 yıl dahil)14 gün
5 yıldan fazla, 15 yıldan az20 gün
15 yıl (dahil) ve daha fazla26 gün
18 yaşından küçük ve 50 yaşından büyük işçilerEn az 20 gün

Yıllık izin süresine izin dönemine rastlayan ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri sayılmaz (m. 56). İzin, tarafların anlaşmasıyla bölümler hâlinde kullanılabilir; ancak bölümlerden biri on günden az olamaz. İzin dönemine ait ücret, işçinin izine başlamasından önce peşin olarak ödenir (m. 57).

Yakın çekim takvim sayfasında pazartesi ve salı günleri

Kullanılmayan izin ücreti nasıl hesaplanır?

İş Kanunu m. 59, sözleşmenin sona erdiği tarihte hak kazanılıp kullanılmayan izin sürelerine ait ücretin, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden ödeneceğini öngörür. Yargıtay'ın yerleşik uygulamasında hesap, kural olarak işçinin çıplak brüt ücreti üzerinden yapılır; düzenli ödenen yol, yemek gibi yan haklar izin ücretine kural olarak eklenmez. Hesabın genel mantığı şöyledir:

  1. Toplam hizmet süresi ve her hizmet yılı için hak kazanılan izin günü belirlenir (m. 53, m. 55).
  2. Kullandırıldığı ispatlanan izin günleri toplamdan düşülür.
  3. Kalan gün sayısı, son brüt günlük ücretle çarpılır.
  4. Brütten nete geçişte yasal kesintiler uygulanır; faiz türü ve başlangıcı talep sonucunda ayrıca belirlenir.

Hizmet süresinin birden fazla işveren nezdinde geçtiği, işyeri devrinin yaşandığı veya aynı işverene ait farklı işyerlerinde çalışıldığı dosyalarda kıdem hesabı ayrıca önem kazanır. İşyeri devrinde izin hakkının devralan işveren nezdinde de korunduğu kabul edilir; bu konuda işyeri devri ve işçilik alacakları yazımıza bakılabilir.

İzin kullandırıldığını kim ispat eder?

Yıllık izin ücreti davalarında ispat yükü işverendedir. İzin kullandırıldığını, işçinin imzasını taşıyan izin defteri, izin talep ve onay belgeleri veya eşdeğer yazılı belgelerle ispatlaması beklenir. Yargıtay uygulamasında, iznin kullandırıldığının tanıkla ispatı kural olarak kabul görmez; bordroda “izin” kaydı bulunması da tek başına yeterli görülmeyebilir. İşçinin imzasını taşımayan belgeler, işçi tarafından kabul edilmedikçe zayıf delil sayılır.

Uygulamada işverenin “toplu izin” uygulaması, bayram aralarına eklenen izinler veya bölünmüş izinler sıkça tartışılır. Bu dönemler yazılı belgeyle desteklenmediğinde kullandırılmış sayılmayabilir. Öte yandan işçinin imzaladığı ibraname veya izin belgesinin geçerliliği, imza tarihi ve içeriği bakımından ayrıca incelenir; TBK m. 420'deki ibra sözleşmesi şartları burada da gündeme gelir.

“Yıllık izin dosyalarının sonucunu çoğu zaman hesap tablosu değil, işverenin arşivinde imzalı bir izin formunun bulunup bulunmadığı belirler.”

Zamanaşımı ve süreler nasıl işler?

4857 sayılı Kanun'un ek 3. maddesi, kullanılmayan yıllık izin ücretinin beş yıllık zamanaşımına tabi olduğunu açıkça düzenler. Bu alacak iş sözleşmesinin sona ermesiyle muaccel olduğundan zamanaşımı da o tarihten başlar. Dolayısıyla kıdem içinde birikmiş geçmiş yıllara ait izinler, sözleşme devam ettiği sürece zamanaşımına uğramaz; bu nokta, fazla çalışma gibi aylık muaccel olan alacaklardan önemli bir farktır.

Arabuluculuk başvurusu ile son tutanağın düzenlenmesi arasında geçen süre zamanaşımını durdurur (7036 m. 3). Ayrıca kanun ve yerleşik Yargıtay uygulaması gereğince, iş sözleşmesinin bildirimli feshinde yıllık izin süresi bildirim süreleriyle iç içe giremez; işverenin bildirim süresi içinde izin kullandırdığını ileri sürmesi bu nedenle sonuç doğurmayabilir.

Diğer işçilik alacaklarıyla karşılaştırma

AlacakMuacceliyetZamanaşımıİspat yükü (kural)
Yıllık izin ücretiSözleşmenin sona ermesi5 yıl (4857 ek m. 3)İzni kullandırdığını işveren ispatlar
Kıdem tazminatıSözleşmenin sona ermesi5 yıl (4857 ek m. 3)Fesih şekli ve süreye göre değişir
Fazla çalışma ücretiHer ayın ücret dönemi5 yıl (TBK m. 147)Fazla çalışmayı işçi ispatlar
Ücret alacağıHer ayın ödeme günü5 yıl (TBK m. 147)Ödemeyi işveren ispatlar

Sözleşme devam ederken izin ücreti istenebilir mi?

Yıllık izin hakkı, çalışma ilişkisi sürerken dinlenme amacıyla fiilen kullanılması gereken bir haktır. Bu nedenle iş sözleşmesi devam ederken işçinin izin yerine ücret talep etmesi ya da işverenin izni kullandırmayıp ücretini ödemesi, Kanun'un amacına uygun görülmez. İşveren tarafından bu şekilde yapılan ödemeler, yerleşik içtihatta çoğu zaman izin borcunu sona erdiren bir ifa olarak kabul edilmez; ödeme, sözleşme sona erdiğinde yapılacak hesapta ayrıca tartışılır. Kullanılmayan izinlerin ücrete dönüşmesi, kural olarak iş sözleşmesinin sona ermesiyle gerçekleşir.

İzin dönemi ve kullanım zamanı, İş Kanunu m. 60'a dayanılarak çıkarılan Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği'ndeki usule göre belirlenir: işverenin izin kurulu kurması, işçinin talebini yazılı olarak bildirmesi ve iznin hak edildiği tarihten itibaren bir sonraki hizmet yılı içinde kullandırılması bu usulün temel unsurlarıdır. İznin süresi içinde kullandırılmaması, işveren bakımından idari para cezası riskini de beraberinde getirir.

İşçinin ölümünde izin ücreti kime ödenir?

İş Kanunu m. 59, kullanılmayan izin ücretinin işçiye veya hak sahiplerine ödeneceğini açıkça belirtir. İş sözleşmesinin işçinin ölümüyle sona ermesi hâlinde birikmiş izin ücreti, mirasçılara geçen bir alacak hâline gelir. Bu durumda mirasçılık belgesiyle birlikte talep ileri sürülür; arabuluculuk şartı ve beş yıllık zamanaşımı aynı şekilde uygulanır. Mirasçılar arasında alacağın paylaştırılması miras hukuku kurallarına tabidir.

Dava süreci hangi aşamalardan geçer?

Yıllık izin ücreti talepleri çoğunlukla kıdem, ihbar ve fazla çalışma alacaklarıyla birlikte ileri sürülür. Sürecin genel akışı şöyledir: önce zorunlu arabuluculuk başvurusu yapılır; anlaşma sağlanamazsa son tutanakla birlikte iş mahkemesinde dava açılır. Alacak çoğu zaman belirsiz alacak davası (HMK m. 107) veya kısmi dava olarak açılır; hesap bilirkişi raporuyla netleştikten sonra talep artırılır. Mahkeme, işverenden izin defterini ve özlük dosyasını ister; SGK hizmet dökümüyle kıdem süresi doğrulanır.

Kontrol listesi

  • Toplam hizmet süresi SGK dökümüyle doğrulandı mı; deneme süresi dahil edildi mi?
  • Her hizmet yılı için doğru kademe (14 / 20 / 26 gün) ve yaşa bağlı istisna uygulandı mı?
  • m. 55 kapsamında çalışılmış sayılan devamsızlıklar hak kazanma hesabına katıldı mı?
  • İşverenin elindeki izin belgeleri işçi imzası taşıyor mu?
  • Hesapta son çıplak brüt ücret esas alındı mı?
  • Arabuluculuk son tutanağı alındı mı; zamanaşımı başlangıcı sözleşmenin sona erme tarihine göre hesaplandı mı?
  • Bildirim süresi içinde kullandırıldığı iddia edilen izin var mı?

Avukatlar için yapay zekâ desteği

İşçilik alacağı dosyalarında zaman alan iş, izin belgelerini, bordroları ve hizmet dökümünü yıl yıl eşleştirmektir. Kızılelma AI'nin belge analizi, yüklenen izin formlarını ve bordroları tarih bazında ayrıştırır; emsal karar arama modülü ise “izin kullandırmanın tanıkla ispatı” veya “bildirim süresiyle iç içe izin” gibi dar sorular için Yargıtay kararlarını tarar. Kıdem ve ihbar hesapları için kıdem–ihbar tazminatı rehberimize göz atabilirsiniz.

İşçilik alacağı dosyalarınızı hızlandırın

İzin belgeleri, bordro ve hizmet dökümünü yıl yıl eşleştiren belge analizi.

Ücretsiz Deneyin

Sık Sorulan Sorular

Kullanılmayan yıllık izin ücreti ne zaman ödenir?

İş Kanunu m. 59 uyarınca iş sözleşmesi herhangi bir nedenle sona erdiğinde, hak kazanılıp kullanılmayan izin sürelerine ait ücret, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden işçiye veya hak sahiplerine ödenir. Fesih türü bu hakkı ortadan kaldırmaz.

Yıllık izin ücreti zamanaşımı kaç yıldır?

4857 sayılı Kanun ek m. 3 uyarınca kullanılmayan yıllık izin ücreti beş yıllık zamanaşımına tabidir. Alacak iş sözleşmesinin sona ermesiyle muaccel olduğundan süre de bu tarihten başlar; sözleşme devam ederken geçmiş yıllara ait izinler zamanaşımına uğramaz.

Yıllık izin kullandırıldığını kim ispat etmek zorundadır?

İspat yükü işverendedir. Yargıtay uygulamasında iznin kullandırıldığı işçinin imzasını taşıyan izin defteri veya izin belgeleriyle ispatlanmalıdır; tanık beyanı kural olarak yeterli görülmez.

Yıllık izin ücreti brüt mü net mi hesaplanır?

Hesap, sözleşmenin sona erdiği tarihteki brüt ücret üzerinden yapılır ve yasal kesintiler sonrasında net tutar ödenir. Yargıtay'ın yerleşik uygulamasında kural olarak çıplak ücret esas alınır; yol, yemek gibi yan ödemeler hesaba katılmaz.

Kaç gün yıllık izin hakkı vardır?

İş Kanunu m. 53'e göre bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) hizmette 14 gün, beş yıldan fazla on beş yıldan az hizmette 20 gün, on beş yıl ve fazlasında 26 gündür. 18 yaşından küçük ve 50 yaşından büyük işçilere en az 20 gün verilir.

Yıllık izin ücreti için doğrudan dava açılabilir mi?

Hayır. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m. 3 uyarınca işçi alacaklarına ilişkin davalarda arabuluculuğa başvurulmuş olması dava şartıdır. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa son tutanakla birlikte iş mahkemesinde dava açılabilir.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye değildir.

İlgili Yazılar